slim kiezen voor efficiënter beleid

Sabine Van Lancker, de schoolstraten en het 7E-model

Sabine Van Lancker, scholenbegeleider van het Gentse Mobiliteitsbedrijf, is gebeten door gedrag. Hoort ze over wantoestanden in het verkeer, vervuiling of sluitstorten, dan stapt ze snel over haar eerste verontwaardiging heen om op zoek te gaan naar antwoorden. “Waarom doen we zo’n dingen?” Onwil? Kwaad opzet? Soms wel misschien, maar doorgaans echt niet. Dat weigert ze te geloven. Toen Louis Tobback op het Vlaams Congres Verkeersveiligheid hardrijders ‘moordenaars’ en ‘terroristen’ noemde, snapte ze zijn woede wel maar daar kon ze niks mee. “Je moet verder denken”, zegt ze. “Ik wil begrijpen waarom we te snel rijden. Dan pas kunnen we er iets aan doen.”

Bolzano in Gent:

We zijn bij haar op bezoek omdat ze de drijvende kracht is achter de Gentse schoolstraten.

Bolzano in Gent

De verkeerschaos bij vrije basisschool Mariavreugde voor de invoering van de schoolstraat. – foto van een buur

Iedereen kent het schoolverkeer-probleem: steeds meer ouders brengen hun kind met de auto naar school want de omgeving van de school is steeds gevaarlijker omdat steeds meer ouders hun kind met de auto naar school brengen

Zowat elke stad zoekt naar een oplossing om uit die vicieuze cirkel te geraken. Sommige sturen brieven, vragen beleefd om medewerking, geven infosessies, organiseren Kiss-en-Ride-zones, maar in Gent experimenteren ze met schoolstraten.

“We zagen het voor het eerst in Bolzano”, legt Sabine uit. “Eigenlijk is het simpel: we sluiten de straat waar de school gevestigd is twee keer per dag af voor ingaand verkeer. Alleen hulpdiensten laten we nog door.”

Enforce dus? Je verbiedt de mensen het ongewenste gedrag te stellen?

Sabine lacht wanneer ik dat opwerp. “Nee”, zegt ze, “dat zou nooit werken. Je moet echt iedereen meehebben: de ouders, de kinderen, de leerkrachten, de buren… Je moet ook vrijwilligers warm maken om de afsluiting te bemannen en uitleg te geven. Nee, dat doe je niet met een stopbordje.”

De volle 7E’s dan?

Sabine knikt: “Alle E’s.”

 

7E’s voor de schoolpoort:

Sabine had al regelmatig over het 7E-model gehoord en haar interesse in gedrag en ondersteuning heeft haar uiteindelijk naar onze website gebracht. Ze volgde een webinar van Annick Vanhove, verdiepte zich nog meer en ging er ook daadwerkelijk mee aan de slag.
“Ik begreep nu nog beter dat we vooral automatisch handelen”, zegt ze, “We denken doorgaans niet na voor we een gedrag stellen. We nemen ons wel voor de auto niet te nemen, maar voor we er erg in hebben zitten we toch weer achter het stuur. En dat verhelp je niet met het zoveelste foldertje.”

Ze vertelt honderduit over alle parameters die meespelen wanneer ze een nieuwe schoolstraat wil implementeren, over de gevoeligheden, over de vragen, de verwachtingen, de angst, de misverstanden.

“Ja”, zegt ze, “we grijpen echt wel in door afsluitingen te zetten, maar we hechten bijzonder veel belang aan de hele omkadering.”

afbeelding van schoolstraat

Dezelfde buurt, zelfde tijd, na de invoering van de schoolstraat. – foto Stad Gent

‘Enthuse’ is een belangrijke hefboom, legt ze uit. “We praten lang met de ouders, de omwoners en de uitvoerders. Over hun bezwaren, hun wensen, hun verwachtingen. Het is ook niet evident, we vragen wel veel en dat brengt onzekerheid met zich mee. ‘Zal ik klanten verliezen?’, ‘Wat als ik opeens door moet?’, ‘Wat als de dokter komt?’ We proberen die verwachtingen te managen, maar we vragen vooral ook om het voordeel van de twijfel.”

Sabine en haar collega’s schetsen de betrokkenen de voordelen, wijzen op het draagvlak in andere landen, bij andere scholen – Engage – en tonen het Bolzano-filmpje. “Dan zijn ze meteen mee”, vertelt ze, “‘Dat is het’, roepen sommigen, en dan zijn ze bereid om het ook zelf te proberen.”

De sleutel van elke schoolstraat is daarom ook de testfase. Er wordt met de school bepaald om een proefperiode van 14 weken door te maken, de eventuele problemen te bekijken en die samen op te lossen, en vooral om te ervaren hoe zo’n schoolstraat werkt.

“Die Experience trekt de mensen pas echt over de streep”, weet ze en ze haalt de cijfers boven. Bij een recent onderzoek vond de overgrote meerderheid van de betrokkenen de schoolstraat na de testfase ‘een goede maatregel’ (84%) en ook ‘veiliger’ (80%).

“Ze ervaren dat het zin heeft”, voegt ze eraan toe.

Ook de andere E’s komen aan bod. De leraars en de directie rijden uiteraard zelf ook niet door de afsluiting, want dat zou de ingreep ondergraven (Exemplify); er worden parkeermogelijkheden gezocht in de buurt (Enable), de kinderen krijgen een klein cadeautje die eerste dag (Encourage), de vrijwilligers krijgen bloemen (Encourage, Experience-versterking), en de buurt en passanten worden grondig geïnformeerd (Enlighten).

“De cijfers zullen hoog zijn”

Hoeveel mensen de auto daadwerkelijk laten staan, kan ze niet met stelligheid zeggen. “In de evaluatie-enquête zegt bijna 25% van de ouders dat ze door de schoolstraat niet meer voor de auto kiest, maar we hebben nog te weinig metingen om met zekerheid te zeggen hoeveel mensen de auto daadwerkelijk laten staan”, geeft ze toe. “Maar die metingen komen eraan.
”De energie, het enthousiasme en het geloof in haar project spatten ervan af wanneer ze dit vertelt. Niet alleen het 7E-model, denk ik, maar vooral de inzet van haar en haar collega’s, haar inzicht in communicatie en haar overtuiging dat je gedrag niet met een flyer kunt bijsturen, maken de schoolstraten tot een succes.
“Het 7E-model was een toetssteen”, zegt ze, “Een houvast. Het helpt om greep te krijgen op ons gedrag. We zijn menselijk, en als je begrijpt waarom mensen dingen doen, kun je het bijsturen. Als je er tijd voor vrijmaakt, werpt het zijn vruchten af.”

Ze hoopt nu ook nog anderen te kunnen overtuigen om die gedragsbril op te zetten. “Denk maar aan die overdreven snelheid, of aan het sluikstorten.” Ze begint te mijmeren. “ We weten allemaal dat we afval niet op straat zouden mogen gooien, maar je moet ’s avonds eens kijken op de Graslei… Een stort. Zouden we niet…” Ze blikt omhoog en je merkt aan de fonkeling in haar ogen dat ze mogelijkheden ziet, insteken, handvaten, hefbomen. Als ze er de kans toe kreeg, vloog ze er vast ook met volle kracht in.

Ze kan het niet verstoppen. Sabine is inderdaad meer dan geïnteresseerd in gedrag. Gebeten, zegt ze zelf, maar wij noemen het ’aanstekelijk gedreven’. Je krijgt meteen zin om er zelf ook weer inte vliegen.

Lees meer: