slim kiezen voor efficiënter beleid

De aanslagen in Brussel maken de hoofdstad dezer dagen een stuk minder geliefd bij toeristen. Meer dan 80% van de hotelkamers bleef onbeslapen tijdens de paasdagen. De voorbije jaren was dat in dezelfde periode maximaal 30%. Als Brusselaar bekijk je dat met vreemde ogen. Ook al hebben de aanslagen er zwaar op ingehakt, toch gaat het leven door. En op een zonnige lentedag als vandaag zie je massa’s Brusselaars in straten en parken. Laten de ontluikende bloesems zich bewonderen. En is flaneren langs de vijvers van Elsene en inkopen doen op de markt van het Flagey, leuker dan ooit. Na een weekje Oostenrijk ben ik weer kinderlijk blij thuis te komen in deze fantastische multiculturele stad.

Verschillende mensen vroegen me na de aanslagen of ik me onveilig voel. Verdrietig ja, maar bang ben ik niet. Hout vasthouden.

Als ik al ergens bang van ben, dan is het wel van pluralistische onwetendheid. Dat is een begrip dat Robert Cialdini me geleerd heeft. Cialdini is emeritus hoogleraar psychologie en marketing aan de universiteit van Arizona en hij is een echte autoriteit op het vlak van beïnvloeding van menselijk gedrag. Cialdini onderscheidt 6 basistechnieken die ons gedrag bepalen. (Invloed; De zes geheimen van het overtuigen). Met die technieken kun je iedereen beïnvloeden, volgens Cialdini.

Gedragsbeïnvloeding is namelijk geen kunst, het is een wetenschap. Als duizenden mensen gelijk hun hotelboeking annuleren, dan heeft dat veel met de aanslagen te maken, maar meer nog met het feit dat een mens een kuddedier is. We hebben immers de neiging om een voorbeeld te nemen aan anderen. Het is een soort van volgzaamheid. We hoeven zelf niet na te denken en sluiten ons impulsief aan bij de meerderheid.

Cialdini noemt dit sociale bewijslast. Zo zijn we sneller geneigd om een restaurant binnen te gaan waar al mensen aan het raam zitten (bewust daar gezet door de restauranthouder). De mensen die daar zitten lijken te bewijzen dat het er goed eten is.

Pluralistische onwetendheid is een vorm van sociale bewijslast. Zo kopiëren we vooral het gedrag van anderen in situaties waarbij we ons onzeker voelen omdat het ons aan zelfvertrouwen ontbreekt, de omstandigheden onbekend zijn of we niet goed weten wat er van ons verwacht wordt. Wat we weleens vergeten is dat anderen in zo’n situatie ook niet altijd weten wat ze moeten doen. Op zo’n moment spreken we van pluralistische onwetendheid.

Ik woon intussen meer dan 30 jaar in Brussel en ben één keer echt heel bang geweest, nu al meer dan 20 jaar geleden. Op weg naar het zwembad stond ik voor een rood licht te wachten. Auto’s voor me en auto’s achter me. Een jonge gast komt me langs de passagierszijde vragen hoe laat het is. Voor ik het goed en wel besef heeft hij het portier opengerukt. Ik pak het rugzakje dat op de passagiersstoel staat op mijn schoot en tegelijkertijd wordt het portier aan mijn kant geopend en begint een andere jonge gast aan mijn rugzakje te trekken.

Als een leeuwin hing ik aan mijn eigendom – ik had net een mooi nieuw badpak gekocht om mee op huwelijksreis te nemen – en de man trok me samen met het zakje op de tramsporen… De wagens voor me vertrokken intussen, de wagens achter me konden geen kant op en de mensen op de stoep keken naar de gebeurtenissen alsof het een schouwtoneel was. Ik kon geen zinnig woord uit mijn keel geperst krijgen. Het duurde blijkbaar allemaal net iets te lang en de mannen dropen af. Ik stond intussen te trillen op mijn benen, rugzakje tegen mijn borst geklemd, en langzaam kwamen de mensen naar me toe om me te vragen hoe ik het stelde.

Ik ben nadien gaan zwemmen. Aangifte van het gebeuren heb ik niet gedaan. Er was immers niks gestolen. Nadien ben ik op zoek gegaan naar hoe het mogelijk was dat niemand me hielp. Dat kon er bij mij niet in. Op klaarlichte dag overvallen worden onder het toeziende oog van tientallen mensen en niemand die in actie schiet. SCHOKKEREND!

Zo kwam ik uit bij pluralistische onwetendheid. De omstaanders komen terecht in een ongekende situatie. Niemand voelt zich persoonlijk verantwoordelijk en ze hebben moeite om de noodsituatie goed in te schatten. Ze blijven kalm, want in het openbaar maakt iedereen graag een evenwichtige indruk. Niemand gaat over tot actie en het kuddedier mens denkt dat er dan ook niet echt iets aan de hand is. Zo worden situaties volstrekt verkeerd ingeschat. Experimenten hebben aangetoond dat wanneer er veel onbekenden voor elkaar naar een noodsituatie kijken, de kans groter is dat de noodsituatie niet leidt tot actie. Een eenzame voorbijganger zou dus sneller tot hulp overgaan dan een groep mensen die elkaar niet kent.

Dat maakt leven in de stad minder veilig dan op het platteland. En dat maakt me echt bang. De beste strategie om de inertie te doorbreken is om als noodlijdende duidelijk te maken dat je in nood verkeert. Voorwaarde is dan wel dat je iets uit je strot geperst krijgt. Als omstaander moet je weten dat je andere omstaanders onmiddellijk meekrijgt als je de persoon in nood te hulp snelt. Je stem verheffen en duidelijk maken dat hulp nodig is, volstaat. Het vraagt 1 seconde moed en de mensen rondom je schieten mee in actie.

Niet vergeten dus: de mens is als een kuddedier, ook in lastige situaties. Nu je dit weet kan je op cruciale momenten het gedrag van anderen beïnvloeden. Meer nog, je kan iemand hulp bieden in een noodsituatie en die persoon zal je eeuwig dankbaar zijn.

Leave a reply

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *