slim kiezen voor efficiënter beleid

Bij gedragsverandering denken we vooral aan ‘mensen veranderen’ en soms stuit dat op weerstand. Welk recht hebben wij om tegen mensen te zeggen wat ze moeten doen? Bovendien is individueel gedrag veranderen echt geen sinecure. Denk bijvoorbeeld maar aan je intenties om meer te sporten of je time management te optimaliseren. Laten we verandering eens vanuit een ander perspectief aanvliegen. Wat als veranderingen in je omgeving leiden tot gedrag waarvan jijzelf én je medemens beter worden?

Een verhaal van positieve invloeden

Stel je voor dat je met je werk naar een nieuwe werkomgeving verhuist. Op je oude plek heb je een eigen bureau en zit je dicht bij de collega’s waar je het vaakst mee werkt. In je job moet je veel studiewerk doen en aanbevelingen schrijven. De rustige afgesloten ruimte maakt dat je zeer geconcentreerd – want ongestoord – kan lezen en aan je rapporten kan schrijven. De boeken en lijvige dossiers die je nodig hebt, liggen binnen handbereik. En als je ideeën nodig hebt om je aanbevelingen kracht bij te zetten, kan je snel een vergadering met je collega’s inplannen, zodat je je ideeën kan toetsen en er nog een pak suggesties bovenop krijgt. Kortom je werkomgeving faciliteert je om op een efficiënte manier degelijk studiewerk met sterk onderbouwde, zelfs creatieve, aanbevelingen af te leveren. Je wordt gewaardeerd om je werk en je voelt je er zelf ook heel gelukkig bij. Je voelt dat je echt een belangrijke toegevoegde waarde hebt. Je eigen gedrag zou je omschrijven als zeer doortastend, constructief en opbouwend.

Of verstrekkende negatieve gevolgen…

Op je nieuwe werkplek kom je terecht in een open office waar ook het clean en flex desk principe toegepast wordt. Heel dynamisch allemaal en je mag ook 2 dagen per week thuis werken. Dat thuiswerken is wel meegenomen, alhoewel het gesleur met boeken en dossiers best lastig is, en eigenlijk woon je ook iets te klein. De drie dagen in het open office zijn heel gezellig, maar al snel merk je dat je continu gestoord wordt in je denkwerk en dat je efficiëntie zeker gehalveerd is. Overlegvergaderingen met collega’s zijn moeilijker in te plannen, want iedereen is druk en het creatieve niveau is duidelijk lager. ’s Avonds voel je je een heel stuk meer vermoeid en reageer je sneller geïrriteerd op het lawaai van je kinderen…… Al snel klaagt je baas over je prestaties en je geprikkeld gedrag en ook de relatie met je vrouw verslechtert. Plots begin je aan jezelf te twijfelen…

De dagelijkse impact van de omgeving op ons gedrag

Bovenstaand voorbeeld spreekt boekdelen. Onze omgeving heeft continu een invloed op ons gedrag. Een overvolle ondergrondse metro leidt tot snelle irritatie. Een etentje met een stel enthousiaste vrienden, beïnvloedt ons slecht humeur zienderogen. Een fijne verlichting in een winkel met mooie achtergrondmuziek zet ons aan om in alle rust naar het aanbod te kijken en een keuze te maken…. De meest desastreuze omgevingen zijn die omgevingen die ons ethisch gevoel ondermijnen. Denken we maar aan zeer competitieve werkomgevingen waar je continu onder druk gezet wordt om targets te behalen zonder dat er een duidelijk kader aangereikt wordt of er gekeken wordt naar hoe je tot die resultaten komt. Het Volkswagenschandaal is hiervan een treffend voorbeeld. De amorele omgeving die gecreëerd wordt, zorgt ervoor dat mensen zich ver voorbij de ethische grens begeven.

De 7E-bril helpt je grondiger te kijken

Bovenstaande voorbeelden tonen aan dat de omgeving zowel een  fysieke (infrastructuur) als sociale (menselijke interactie) component heeft. 7E-gewijs springen dan van de E van Enable en van Engage in het oog. In het eerste geval focus op het gedrag mogelijk maken. Vaak wordt dan gedacht aan de juiste infrastructuur voorzien. Bij Engage gaat het om het zo inzetten van de sociale omgeving dat mensen zich willen conformeren. “I will if you will.”

Enkel inzetten op Enable en Engage vinden wij van het 7E-team te kort door de bocht. Wij bevelen aan om met de 7E-bril naar de omgeving te kijken en de vraag te stellen: “Hoe gaan we de omgeving met behulp van de 7 hefbomen zo inrichten zodat het gewenste gedrag bij wijze van spreken automatisch gesteld wordt.”

Bij Enlighten kan je bijv. denken aan signalisatie, bij Enthuse aan het aanstekelijke gedrag van early adopters, bij Encourage aan de residentiële setting tijdens een teamvergadering, en bij Exemplify aan het goede voorbeeldgedrag van de baas. Allemaal externe factoren die een enorme impact hebben, zonder dat ze energie vergen van de doelgroep zelf.

De E van Experience maakt het verschil

Nog interessanter wordt het als we met de E van Experience naar de omgeving kijken aan de hand van het Elvis-model.*

Elvis7E kopie

Zo beïnvloeden kleuren ons gevoel (E van Elvis > EMOTIE) en voelen we ons meer opgejaagd van te veel oranje. Het tekort aan natuurlijk licht kan gevolgen hebben voor onze lichamelijke gezondheid (L van Elvis > LICHAAM). Een origineel ingerichte omgeving draagt bij tot esthetische verwondering (V van Elvis > VERWONDERING) wat de creativiteit positief kan beïnvloeden. Je ziet medewerkers professioneel (I van Elvis > IDENTITEIT) groeien als ze voldoende positieve complimenten krijgen. En als die positieve complimenten geuit worden tijdens vergaderingen en je er nog een applausje van je collega’s (S van Elvis > SOCIAAL) bovenop krijgt, dan wordt dat compliment 10 keer zoveel waard.

Kortom de omgeving kan een meedogenloze (positieve of negatieve) impact hebben op ons gedrag. Werk je een veranderingsstrategie uit, dan is het cruciaal om je op de omgeving én het belevingsaspect te focussen. Het is net de E van Experience die het verschil maakt tussen het Brits-Amerikaanse Nudge en ons 7E-model. Omdat wij telkens ervaren dat het zo belangrijk is, hebben we voor de beleving een aparte letter voorzien.

*Meer informatie over het Elvis-model vind je op pagina 74 – 78 van het 7E-handboek. Bambust, F. (2015), Effectief gedrag veranderen met het 7E-model. Brussel, Politeia.